Nghị quyết hướng dẫn thuế tối thiểu toàn cầu (Dự thảo sửa đổi 2026)

Sửa khái niệm “công ty mẹ tối cao”

Khái niệm cũ sử dụng các dấu hiệu như “công ty thuộc tập đoàn đa quốc gia có quyền kiểm soát…” và “không bị sở hữu bởi bất kỳ công ty nào khác”. Hồ sơ đánh giá cách diễn đạt này chưa phản ánh đầy đủ khái niệm “quyền kiểm soát” theo quy tắc OECD và có thể dẫn đến xác định sai chủ thể kê khai, nộp thuế.

Dự thảo chuyển sang xác định công ty mẹ tối cao là công ty:

• Có quyền kiểm soát trực tiếp hoặc gián tiếp đối với một công ty khác trong tập đoàn;
• Không bị một công ty khác kiểm soát trực tiếp hoặc gián tiếp;
• Báo cáo tài chính hợp nhất của công ty đó không được hợp nhất vào báo cáo tài chính của một công ty hoặc tổ chức khác trên toàn cầu.

Ý nghĩa: Việc xác định công ty mẹ tối cao sẽ dựa nhiều hơn vào bản chất kiểm soát và quan hệ hợp nhất báo cáo tài chính, thay vì chỉ dựa trên tỷ lệ sở hữu pháp lý.

Đưa thuế bổ sung nội địa về 0 đối với một số dự án BOT điện có bảo lãnh Chính phủ

Dự thảo bổ sung khoản 9a Điều 4, áp dụng cho thu nhập của doanh nghiệp từ dự án nhà máy điện thực hiện theo hợp đồng BOT có bảo lãnh Chính phủ, với điều kiện cam kết bảo lãnh được ký trước ngày Nghị quyết 107 có hiệu lực, tức trước ngày 1/1/2024.

Đối với phần thu nhập đáp ứng điều kiện, số thuế TNDN bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn tại Việt Nam được xác định bằng 0.

Trường hợp một pháp nhân hoặc liên doanh thực hiện nhiều dự án, doanh nghiệp phải:

• Phân bổ thu nhập cho từng dự án BOT theo tỷ lệ thu nhập chịu thuế;
• Xác định riêng phần thu nhập thuộc dự án đủ điều kiện;
• Kê khai phần thu nhập được áp dụng mức thuế bổ sung bằng 0.

Điểm cần lưu ý: Đây không phải cơ chế miễn thuế tối thiểu toàn cầu cho toàn bộ doanh nghiệp. Chính sách chỉ áp dụng đối với phần thu nhập đủ điều kiện của dự án BOT điện có GGU và liên quan đến thuế bổ sung nội địa tại Việt Nam.

Cho phép Chính phủ xử lý các vấn đề phát sinh

Dự thảo bổ sung quy định: trong quá trình thực hiện Nghị quyết, Chính phủ được ban hành nghị định hoặc nghị quyết để xử lý các vấn đề phát sinh khi Nghị quyết chưa quy định đầy đủ; đồng thời phải báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Việc xử lý phải bảo đảm tuân thủ chủ trương của Đảng, kiểm soát quyền lực, bảo vệ lợi ích quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế, đồng thời bảo đảm tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Ý nghĩa: Chính sách thuế tối thiểu toàn cầu có thể được điều chỉnh nhanh hơn khi OECD thay đổi hướng dẫn hoặc khi xuất hiện tình huống thực tế chưa được dự liệu.

Áp dụng từ năm tài chính 2025

Dự thảo quy định Nghị quyết có hiệu lực từ ngày ký nhưng áp dụng từ năm tài chính 2025.

Hồ sơ cho rằng việc áp dụng từ năm 2025 vẫn phù hợp với thời hạn kê khai đặc thù của thuế tối thiểu toàn cầu. Đối với năm đầu tiên áp dụng, thời hạn khai thuế có thể là 18 tháng sau ngày kết thúc năm tài chính; vì vậy, việc sửa đổi trước khi hết thời hạn kê khai sẽ hạn chế vướng mắc cho doanh nghiệp BOT điện.