Kế toán, kiểm toán

Chế độ kế toán mới: Thông tư 99 thay thế thông tư 200

Posted on by Nguyễn Việt Anh
Post Views: 2.735

Chế độ kế toán mới: Thông tư 99 thay thế thông tư 200 được áp dụng từ năm 2026 với nhiều điểm mới cần cập nhật. Một số điểm quan trọng về hiệu lực chuyển tiếp như sau

Thảo luận Topic tại: https://www.facebook.com/groups/congvanketoan/

Tải về tại https://drive.google.com/file/d/1Yfns9zEWnj3HHf63Ma4vaTGojyHX287Q/view?usp=sharing

Phân tích thay đổi của Thông tư 99/2025/TT-BTC

1. Phân định rõ đối tượng và nâng cao vai trò quản trị nội bộ

Làm rõ đối tượng áp dụng đặc thù Một trong những điểm gây lúng túng trước đây là sự giao thoa trong chế độ kế toán của các Tổ chức tín dụng. Thông tư 99 đã giải quyết triệt để vấn đề này bằng việc quy định rõ: Các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện theo hướng dẫn riêng của Ngân hàng Nhà nước. Điều này giúp loại bỏ sự chồng chéo và tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho khối ngân hàng.

Đưa “Quản trị nội bộ” lên tầm cao mới Lần đầu tiên, Công tác quản trị và kiểm soát nội bộ được luật hóa cụ thể tại Điều 3. Đây là bước tiến lớn, hướng doanh nghiệp Việt Nam đến các thông lệ quản trị tốt trên thế giới (như khung COSO hay đạo luật SOX). Kế toán giờ đây không chỉ là ghi chép số liệu quá khứ mà đóng vai trò cốt lõi trong việc thiết lập hệ thống kiểm soát rủi ro và quản trị vận hành.

2. Cải cách thủ tục hành chính: Giảm bớt gánh nặng báo cáo

Thông tư 99 thể hiện nỗ lực cắt giảm các thủ tục “xin – cho” và báo cáo hành chính không cần thiết liên quan đến đơn vị tiền tệ trong kế toán:

  • Bãi bỏ thủ tục thông báo: Trước đây, khi lựa chọn hoặc thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán, doanh nghiệp buộc phải thông báo cho cơ quan thuế (theo Điều 4 và Điều 7 của TT 200). Thông tư 99 đã bãi bỏ hoàn toàn yêu cầu này.

  • Ý nghĩa: Doanh nghiệp được toàn quyền quyết định dựa trên thực tế hoạt động kinh doanh mà không cần thực hiện thêm thủ tục hành chính, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí tuân thủ.

3. Tiệm cận Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IAS 21)

Các quy định về ngoại tệ và chuyển đổi báo cáo tài chính trong Thông tư 99 được đánh giá là bám sát IAS 21 (Ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đoái):

  • Phương pháp chuyển đổi: Điều 6 của Thông tư 99 quy định chi tiết phương pháp chuyển đổi Báo cáo tài chính từ ngoại tệ sang Đồng Việt Nam, thay vì chỉ dẫn chiếu chung chung như trước.

  • Tính nhất quán: Việc hợp nhất các nội dung về đơn vị tiền tệ và nguyên tắc lựa chọn giúp cấu trúc văn bản logic hơn, hỗ trợ kế toán viên dễ dàng tham chiếu và áp dụng đúng chuẩn mực quốc tế.

4. Thay đổi tư duy quản lý: Trao quyền và Tăng trách nhiệm (Hậu kiểm)

Thay đổi mang tính đột phá nhất nằm ở quy định về Hệ thống tài khoản (Điều 11) và Sổ kế toán (Điều 12).

Trước đây (TT 200): Tư duy “Tiền kiểm”. Nếu doanh nghiệp muốn sửa đổi, bổ sung Tài khoản cấp 1, cấp 2 để phù hợp với đặc thù kinh doanh, họ phải xin ý kiến và phải được sự chấp thuận bằng văn bản của Bộ Tài chính.

Hiện nay (TT 99): Tư duy “Hậu kiểm”. Doanh nghiệp được chủ động sửa đổi, bổ sung tên, số hiệu, kết cấu tài khoản mà không cần xin phép Bộ Tài chính. Tuy nhiên, quyền lợi đi kèm với trách nhiệm:

  • Doanh nghiệp phải ban hành Quy chế hạch toán kế toán nội bộ.

  • Quy chế phải giải trình rõ sự cần thiết và doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về các nội dung sửa đổi.

Tương tự với sổ kế toán, doanh nghiệp được tự thiết kế biểu mẫu nhưng phải đảm bảo tuân thủ Luật Kế toán và ban hành quy chế nội bộ làm cơ sở thực hiện.

Áp dụng từ năm 2026

@tuvanthue Quan trọng: Đã có Thông tư 99 thay thế #thongtu200 về Chế độ Kế toán doanh nghiệp, độ dài 778 trang #ketoan #kiemtoan ♬ nhạc nền – Học Kế toán (Accounting)

Theo Điều 31. Điều khoản thi hành, thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho các kỳ kế toán từ năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026; thay thế Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính về chế độ kế toán doanh nghiệp (trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này), thông tư số 75/2015/TT-BTC ngày 18/5/2015 của Bộ Tài chính sửa đổi, bổ sung Điều 128 Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính, thông tư số 53/2016/TT-BTC ngày 21/3/2016 sửa đổi, bổ sung một số Điều của Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính, thông tư số 195/2012/TT-BTC ngày 15/11/2012 hướng dẫn kế toán áp dụng cho đơn vị chủ đầu tư.

3. Doanh nghiệp vừa và nhỏ, cơ sở ngoài công lập, các đơn vị kế toán khác lựa chọn áp dụng Thông tư này để kế toán phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản lý của đơn vị mình. Khi áp dụng Thông tư này, các đơn vị phải thực hiện nhất quán tối thiểu trong một kỳ kế toán năm. Khi doanh nghiệp thay đổi chế độ kế toán áp dụng thì phải trình bày lại số liệu, thông tin so sánh tương tự như khi thay đổi chính sách kế toán đồng thời giải trình lý do và ảnh hưởng của sự thay đổi đó trong phần thuyết minh Báo cáo tài chính theo quy định.

Điều 29. Chuyển đổi số dư trên sổ kế toán

1. Doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi số dư các tài khoản sau:

  • – Doanh nghiệp căn cứ vào số dư của các Tài khoản chi tiết 111, 112, 113, 121, 153, 154, 156, 211, 212, 213 để chuyển chi tiết cho phù hợp với yêu cầu quản lý của doanh nghiệp (nếu có).
  • – Các doanh nghiệp là bên tham gia góp vốn nhưng không phải là bên kế toán cho hợp đồng hợp tác kinh doanh nếu đến thời điểm Thông tư này có hiệu lực thi hành mà hợp đồng hợp tác kinh doanh chưa kết thúc thì căn cứ vào số dư chi tiết của Tài khoản 138 – Phải thu khác (chi tiết giá trị vốn đem đi góp vốn vào hợp đồng hợp tác kinh doanh không đồng kiểm soát) để chuyển đổi số dư sang TK 2281 – Đầu tư góp vốn vào đơn vị khác cho phù hợp với bản chất và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp trong hợp đồng hợp tác kinh doanh theo hướng dẫn tại Thông tư này.
  • – Doanh nghiệp căn cứ vào sổ chi tiết Tài khoản 2413 – Sửa chữa lớn TSCĐ để phản ánh chi phí và nâng cấp, cải tạo TSCĐ chưa hoàn thành sang Tài khoản 2414 – Nâng cấp, cải tạo TSCĐ.
  • – Doanh nghiệp căn cứ vào sổ chi tiết Tài khoản 338 – Phải trả, phải nộp khác để chuyển chi tiết các khoản phải trả cổ tức, lợi nhuận.
  • – Doanh nghiệp căn cứ vào số dư Tài khoản 441 – Nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản và số dư Tài khoản 466 – Nguồn kinh phí đã hình thành TSCĐ để chuyển sang Tài khoản 4118 – Vốn khác.
2. Các nội dung khác đang phản ánh chi tiết trên các tài khoản có liên quan nếu khác so với Thông tư này thì phải điều chỉnh lại theo quy định của Thông tư này.

Điểm mới thay thế sửa đổi thông tư 200 Dự thảo – Accounting Regime Draft changes

 

Một số điểm mới lưu ý

File chi tiết từng phần

Về cơ bản, thông tư có nhiều quy định Tiệm cận IFRS – hướng tới thống nhất chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 2025) và IFRS, có lộ trình chuyển đổi

Chế độ kế toán mới: Thông tư 99 – Phần 1: Quy định chung

Chế độ kế toán mới: Thông tư 99 – Phần 2: Chứng từ kế toán

Chế độ kế toán mới: Thông tư 99 – Phần 3: Hệ thống Tài khoản kế toán

Chế độ kế toán mới: Thông tư 99 – Phần 4: Nguyên tắc kế toán

Chế độ kế toán mới: Thông tư 99 – Phần 5: Hệ thống Sổ kế toán

Chế độ kế toán mới: Thông tư 99 – Phần 6: Hệ thống Báo cáo tài chính

 

Liên hệ nếu quý khách cần tư vấn thêm: Ms Huyền Hotline/Zalo – 094 719 2091

Email: pham.thi.thu.huyen@manaboxvn.jp.

_______________

Công ty TNHH Manabox Việt Nam
Phòng 701, tầng 7, tòa nhà 3D center, số 3 Duy Tân, Phường Dịch Vọng Hậu, Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội, Việt Nam Facebook: https://www.facebook.com/ManaboxVietnam
Nhóm Zalo để thảo luận Miễn phí và hỗ trợ mùa quyết toán: https://zalo.me/g/ryjjoq044
 

    Liên hệ với chúng tôi




    You cannot copy content of this page.

    Please contact with Manabox for more support.